Το αίμα του Ντονμπάς

Μεταφράσαμε τη βιβλιοκριτική στο βιβλίο «Το αίμα του Ντονμπάς» θεωρώντας ότι αποτελεί δείγμα μιας σοβαρής προσέγγισης της κατάστασης στην Ουκρανία. 

Το αίμα του Ντονμπάς”

7 Δεκέμβρη 2014

Στο βιβλίο που έχουμε μπροστά μας σκιαγραφούνται τα γεγονότα που οδήγησαν στη χούντα και τον εμφύλιο στην Ουκρανία την περίοδο 2013-2014, αλλάζοντας μ’ αυτόν τον τρόπο το ρου της ιστορίας. Οι μολότωφ που έριξαν στο Maidan έπαιξαν τον ίδιο ακριβώς ρόλο που έπαιξε και ο πυροβολισμός του Gavrilo Princip στο Σαράγιεβο, κάνοντας στάχτη τον χάρτινο πύργο της “ευρωπαϊκής ασφάλειας”. Τα βλέμματα δεν έχουν πάψει να είναι στραμμένα εδώ, παρότι η κατάσταση έχει αποκλιμακωθεί. Για την ώρα όμως κανείς δεν μπορεί να εκτιμήσει τι έκβαση θα έχει η αντιπαράθεση ανάμεσα στη Ρωσία και τη Δύση.

Η Ουκρανία δέχτηκε στα Βαλκάνια την “τιμή” του να γίνει η μπαρουταποθήκη της Ευρώπης. Ο Λ. Τρότσκι έγραψε πως η ανθρωπότητα στην πορεία προς την πρόοδο κάνει ένα βήμα μπροστά και δυο βήματα πίσω. Τα τελευταία 20 χρόνια, η μετασοβιετική Ουκρανία έχει κάνει μόνο βήματα πίσω. Μία από τις μεγαλύτερες χώρες της Ευρώπης, ιδρυτικό μέλος των Ηνωμένων Εθνών, ο σιτοβολώνας της πρωην ΕΣΣΔ, η πάλαι ποτέ χώρα με την υψηλή εκβιομηχάνιση μετατράπηκε σε ένα απ’ τα πιο φτωχά έθνη της γηραιάς ηπείρου.

Το 1991, το ΑΕΠ της Ουκρανίας ήταν στα $6.427 κατά κεφαλήν. Στη γειτονική Λευκορωσία ήταν $5.338. Η Λευκορωσία είναι μια χώρα που δε διαθέτει πλούσιους ορυκτούς πόρους, ανεπτυγμένη βιομηχανική βάση με πυρηνική ενέργεια, αεροδιαστημική βιομηχανία ή πρόσβαση στη θάλασσα. Μέχρι το 2013 το ΑΕΠ της Ουκρανίας είχε φτάσει τα $8.788 κατά κεφαλήν, ενώ το ΑΕΠ της Λευκορωσίας είχε εκτοξευτεί στα $17.615. Ο πληθυσμός της Ουκρανίας έπεσε απ’ τα 51 εκατομμύρια στα 45 εκατομ. μέσα στην περίοδο 1991 με 2014 λόγω της πτώσης του βιοτικού επιπέδου, της κατάρρευσης του υγειονομικού συστήματος και της μαζικής μετανάστευσης. Ο πραγματικός έλεγχος της οικονομικής και πολιτικής ζωής είχε πέσει στα χέρια μιας ολιγαρχίας δισεκατομμυριούχων, γεγονός που κανείς πλέον δεν προσπαθεί να κρύψει.

Λογικά θα έπρεπε το καπιταλιστικό σύστημα που ισοπέδωσε την Ουκρανία να καταδικαστεί από τη συντριπτική πλειοψηφία του κόσμου. Τα εθνικιστικά τερτίπια του 1991 και του 2004 θα έπρεπε να έχουν εξαφανιστεί σαν σκιές εξαιτίας της απροκάλυπτης απόκλισης ανάμεσα στον μύθο και την πραγματικότητα του σύγχρονου ουκρανικού κράτους. Αυτό όμως δε συνέβη.

Το χειμώνα του 2014 επιβλήθηκε χούντα στην Ουκρανία. Τα τάγματα εφόδου αποτελούνταν από μέλη νεοναζιστικών οργανώσεων και χούλιγκαν ποδοσφαιρικών ομάδων. Η μαζική κοινωνική βάση του Maidan απαρτιζόταν από μικροαστούς. Η οικονομική στήριξη για την ανατροπή της κυβέρνησης Γιανουκόβιτς παρεσχέθη από αντίπαλες ολιγαρχικές ομάδες.

Συνήθως στη λαϊκή παράδοση, όταν ανεβαίνουν στην εξουσία δεξιά καθεστώτα, θυμίζει τηλεοπτικές αναφορές όπως αυτή του Ian McKellan (Ριχάρδος III) ή του John Hurt (Καγκελάριος Άνταμ Σάτλερ) μαζί με χιλιάδες στρατιώτες που χτυπούν τις μπότες τους στα τύμπανα της “τάξης”. Αλλά αν ήταν τόσο απλό, ο Χίτλερ και ο Μουσολίνι θα είχαν παραγκωνιστεί στην ιστορία. Ξεχάσαμε πως ο ευρωπαϊκός φασισμός ήταν στην πραγματικότητα ένα μαζικό κίνημα που ανέβηκε στην εξουσία με συνθήματα για την “εθνική επανάσταση”, τον “αγώνα ενάντια στην πλουτοκρατία”, “την προστασία των ευρωπαϊκών αξιών” και φυσικά “τη σωτηρία από την εξωτερικά επιβαλλόμενη κόκκινη δικτατορία”.

Ο ευρωπαϊκός φασισμός κινητοποίησε ένα μέρος της διανόησης που αναμασούσε παλιούς μύθους, όπως τον Ρουμάνο ιστορικό Mircea Eliade, που ανέλυε θρησκευτικές ιστορίες. Ακόμη, κοπέλες με κόκκινα μάτια και άνεργους τύπους απ’ τα προάστια. Οι κοινωνικές ελευθερίες ισοπεδώθηκαν κάτω από εκκωφαντικά χειροκροτήματα την ίδια ώρα που ο φιλελεύθερος πρωθυπουργός υιοθέτησε την “πατριωτική” ατζέντα.

Έτσι, φτάσαμε στην Ουκρανία του 2014 και αυτό το είδος της χούντας. Η νέα και σκοτεινή τάξη πραγμάτων μαζί με τη λογοκρισία και τη δίωξη των κομμουνιστών και αριστερών αγωνιστών, μαζί με νεοφιλελεύθερες μεταρυθμίσεις και τον πόλεμο, αυξάνονταν όλο και πιο πολύ πίσω απ’ το προσωπείο του Maidan. Αν αυτό δε θεωρείται ακροδεξιό καθεστώς, τότε ποιος ακριβώς είναι ο ορισμός του ακροδεξιού καθεστώτος;

Андрій Манчук

Το “Αίμα του Ντονμπάς” του Andriy Manchuk εξιστορεί τον τρόπο με τον οποίο η ολιγαρχία ρήμαξε σταδιακά το λαό της Ουκρανίας. Με ποιο τρόπο χιλιάδες “μέσοι και τίμιοι άνθρωποι”, “ακτιβιστές της κοιωνίας των πολιτών” αλλά μέχρι και κάποιοι “αριστεροί” έφτασαν να πιστεύουν πως η ευημερία της Ουκρανίας θα πρέπει να στηρίζει ανοιχτά ή να αγνοεί επίτηδες τους ναζί που καταδιώκουν, καίνε ζωντανούς τους αντικαθεστωτικούς ή βάζουν βόμβες σε πόλεις της Ουκρανίας. Έχοντας διαβάσει τις τελευταίες γραμμές του βιβλίου, καταλήγει κανείς αναπόφευκτα στο συμπέρασμα πως το χειρότερο πράγμα στο σύγχρονο καπιταλιστικό σύστημα δεν είναι ο τυφλός που πουλάει το βιβλίο του Όργουελ ώστε να δικαιολογήσει “τις πυρηνικές βόμβες που πέφτουν στους κομμουνιστές” (όπως περιγράφηκε από τον Issac Deutscher στο κείμενό του το 1955 πάνω στο βιβλίο “1984”). Το χειρότερο πράγμα είναι όταν ο ίδιος ο Όργουελ δουλεύει για το “Υπουργείο της Αλήθειας” στο BBC και με ευχαρίστηση καταγγέλει τους συναδέλφους του.1

Τα άρθρα στο “Αίμα του Ντονμπάς” αποκαλύπτουν το συμπληρωματικό ρόλο των αντικομμουνιστικών και εθνικιστικών μύθων στη διαδικασία κινητοποίησης της ουκρανικής κοινωνίας υπό τις σημαίες ακροδεξιών ομάδων. Όπως ακριβώς πριν από 20 χρόνια, οι πρωτοπόροι διανοούμενοι εξαπατούσαν τον κόσμο με αυτούς τους μύθους ώστε να δικαιολογήσουν τους “Σταθμούς του Σταυρού” όπως την εμπειρία της ανεξάρτητης Ουκρανίας.

Καθώς στηλιτεύουν το Γολoντομόρ (ο μεγάλος λιμός της Ουκρανίας), προσπαθούν να αποσπάσουν την προσοχή ή να αποφύγουν ευθύνες για τις καταστροφικές κοινωνικές πολιτικές από τη δεκαετία του ’90 που απομόνωσαν εκατοντάδες χωριά και προκάλεσαν μείωση του πληθυσμού της Ουκρανίας. Τα γεγονότα αυτά, τα αναγνωρίζει μέχρι και ο τωρινός Πρόεδρος της Ουκρανίας.

Καθώς μιλούν για τις δυσκολίες των ουκρανών αγροτών τη δεκαετία του ’30, ουσιαστικά αποκρύπτουν την καταστροφή των ουκρανικών χωριών που είναι πέρα από προφανής μέχρι και λίγο πιο έξω από το Κίεβο.

Καθώς μιλούν για το Σιδηρούν Παραπέτασμα, προσπαθούν να δικαιολογηθούν στα μάτια εκατομμυρίων ανθρώπων που έγιναν οικονομικοί μετανάστες και σ’ αυτούς που βρίσκονται εκτός της εργασιακής πραγματικότητας της μεσαίας τάξης κι έτσι δεν έχουν ταξιδέψει ποτέ με αεροπλάνο ούτε έχουν πάει ποτέ σε θέρετρο για διακοπές.

Καθώς μιλούν για την τρομοκρατία του NKVD (Λαϊκό Κομισαριάτο Εσωτερικών Υποθέσεων) ουσιαστικά προτείνουν να ξεχαστούν οι νέοι κυρίαρχοι που διώκουν ανθρώπους στην Ουκρανία ή ιδιοκτήτες πλούσιων τζιπ που σκοτώνουν “το μέσο Ουκρανό” στους δρόμους χωρίς να τιμωρηθούν.

Βασικά, αν θεωρήσει κανείς πως “ο Πρώσος καθηγητής προετοίμασε τη νίκη της Πρωσίας”, έτσι και η καταστροφή της Ουκρανίας προετοιμάστηκε από έναν καθηγητή από την Ακαδημία Mohyla του Κιέβου.

Φυσικά και στο πανεπιστήμιο Mohyla υπάρχουν και διαφορετικές απόψεις. Ας μην κατηγορούμε τους “κουλτουριάρηδες” για τα πάντα. Εξάλλου, οι ακαδημαϊκοί εκπλήρωσαν το καθήκον τους απέναντι στην κοινωνική κατασκευή της αστικής τάξης, καθώς τήρησαν ευνοϊκή στάση απέναντι στο εθνικιστικό Φρανκενστάιν που μεγάλωνε. Η φιλελεύθερη αντιπολίτευση θεωρούσε τους ναζί συνεργάτες και μια βολική πατερίτσα που θα διευκόλυνε την κατάληψη της εξουσίας. Η κυβέρνηση του Β. Γιανουκόβιτς με τη σειρά της, υποστήριξε σιωπηρά την ακροδεξιά ως ένα μίασμα που όμως θα έφερνε ψηφοφόρους από την νοτιοανατολική Ουκρανία. Η φιλελεύθερη αντιπολίτευση και η πρώην κυβέρνηση της Ουκρανίας χρόνο με το χρόνο στήριξαν μεταρρυθμίσεις της ελεύθερης αγοράς, μίλησαν για μυθικά “οικονομικά θαύματα” σε χώρες όπως η Λετονία και η Γεωργία – οι οποίες είναι εξαιρετικά φτωχές. Υποσχέθηκαν μέχρι και να γίνει η Ουκρανία μέλος της ΕΕ στο κοντινό μέλλον.

Είναι ξεκάθαρο πως η μετά-Maidan εποχή δεν έχει καλύψει τις προσδοκίες του πλήθους που ξεχύθηκε στις πλατείες του Κιέβου το χειμώνα του 2013-2014. Αντί για θριαμβευτικές παρελάσεις στο δρόμο της μυθικής “Ευρώπης”, η Ουκρανία έκανε απότομη στροφή στον εμφύλιο πόλεμο. Μια αχανής περιοχή που κατοικείται από πολλούς ανθρώπους διαφορετικών πολιτισμών, αρνήθηκε να αποδεχτεί το νέο καθεστώς.

Εκεί εμφανίστηκε στις πόλεις της νοτιοανατολικής Ουκρανίας (Οδησσός, Χάρκοβο, Ντόνετσκ, Λουγκάνσκ) το λεγόμενο αντι-Maidan κομμάτι που διαμαρτυρόταν, με εκπροσώπους διαφόρων δυνάμεων να λαμβάνουν μέρος. Από κομμουνιστές ακτιβιστές μέχρι Ρώσους εθνικιστές. Εκεί έστειλαν φιλοκυβερνητικούς μαχητές και παραστρατιωτικούς για να καταστείλουν τις διαμαρτυρίες. Αυτό οδήγησε σε σφαγές στο Korsun, το Χάρκοβο, την Οδησσό και τη Μαριούπολη. Κι άλλο κάρβουνο στη φωτιά προστέθηκε με την παρέμβαση της Ρωσίας και του Πούτιν, η οποία προσάρτησε αμέσως την Κριμαία και υποστήριξε την αντίσταση των αντικυβερνητικών στο Ντονμπάς.

Ούτε οι Ουκρανοί φιλελεύθεροι ούτε οι εθνικιστές έκρυψαν ποτέ το βαθύ μίσος τους απέναντι στους μεταλλωρύχους και κατοίκους της βιομηχανικής περιοχής του Ντονμπάς. Το άρθρο μέσα στο βιβλίο με τίτλο «Donbassophobia» (γραμμένο το 2011, δηλαδή πολύ πριν την αιματοχυσία) περιλαμβάνεται επίσης στο βιβλίο. Μετά την έναρξη των στρατιωτικών ενεργειών, η προπαγάνδα του Κιέβου – με ένα αρκετά κλασικό σχιζοφρενικό τρόπο – ήταν διχασμένη ανάμεσα σε συνθήματα τύπου “να προστατεύσουμε τους κατοίκους του Ντονμπάς από τη ρωσική εισβολή” και τη δική της απροκάλυπτη έχθρα προς τους “φιλοσοβιετικούς κατοίκους του Ντόνετσκ”. Σίγουρα, κανένα καθεστώς δεν θα ήθελε να αναγνωρίσει ένα τόσο άσχημο γεγονός όσο τον εμφύλιο πόλεμο. Αξίζει να θυμηθούμε την περίπτωση της Φινλανδίας, όπου ο εμφύλιος πόλεμος του 1918 παρουσιάστηκε ως “απελευθερωτικός πόλεμος” ενάντια στις ορδές των Ρώσων μέχρι το 1960.

Το “Αίμα του Ντονμπάς” είναι ένα βιβλίο που δεν έχει τελειώσει. Η Ουκρανία βιώνει ακόμη την τραγωδία της. Στην ανατολική Ουκρανία, ακούγονται εκρήξεις και πετάνε σφαίρες. Το νέο καθεστώς του Κιέβου βρίσκεται κάτω από την Δαμόκλειο σπάθη της οικονομική κατάρρευσης και την απειλή εσωτερικής εισβολής των μονάδων Φράικορπς/Ελεύθερων Σωμάτων, των εθελοντικών ταγμάτων της ακροδεξιάς που έχει οργανώσει το ίδιο το καθεστώς. Τόσο η Ρωσία όσο και το ΝΑΤΟ στέλνουν συνεχώς στρατεύματα στα σύνορα. Η οικονομία των χωρών της ΕΕ λυγίζει κάτω από την πίεση αμοιβαίων κυρώσεων στη Ρωσία. Ωστόσο, η αλληλένδετη αυτή σχέση μάς είναι γνωστή από τα τέλη της δεκαετίας του 1920: η κοινωνική κρίση επιφέρει πολιτική κρίση.

Η καπιταλιστική κατάρρευση του 2008 οδήγησε εν τέλει στην “αραβική άνοιξη” και στον εμφύλιο της Ουκρανίας. Πού θα οδηγήσει η επόμενη κρίση του καπιταλιστικού συστήματος; Δε γνωρίζουμε ακόμη. Το “Αίμα του Ντονμπάς” όμως είναι μια ιστορία για το αδιανόητο. Πρόκειται όμως για το αδιανόητο που μπορεί να συμβεί και στις δικές σας χώρες.

Artem Kirpichenok

1Ο Τζορτζ Όργουελ δούλεψε στο BBC επί δύο χρόνια (1941-1943) ως παραγωγός για την υπηρεσία της ανατολικής Ασίας. Έγραφε προπαγανδιστικά κείμενα υπέρ του πολέμου που εκπέμπονταν στην Ινδία.

πηγή: http://liva.com.ua/bloodof-donbass.html

Advertisements

About solidarity2014

καμπάνια αλληλεγγύης στον αντιφασιστικό αγώνα στην Ουκρανία
This entry was posted in Απόψεις and tagged . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s